{"id":6050,"date":"2025-05-23T09:38:57","date_gmt":"2025-05-23T09:38:57","guid":{"rendered":"http:\/\/siirtgazetesi.tr\/?p=6050"},"modified":"2025-05-23T09:38:57","modified_gmt":"2025-05-23T09:38:57","slug":"gecmis-yillarin-siirt-mutfagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/2025\/05\/23\/gecmis-yillarin-siirt-mutfagi\/","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015f Y\u0131llar\u0131n Siirt Mutfa\u011f\u0131!"},"content":{"rendered":"<p>Bu y\u0131l d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc d\u00fczenlenen \u2018As\u0131rl\u0131k Tariflerle T\u00fcrk Mutfa\u011f\u0131 Y\u00f6resel Yemek ve Tatl\u0131lar Yar\u0131\u015fmas\u0131\u2019na 57 yar\u0131\u015fmac\u0131 kat\u0131larak h\u00fcnerlerini sergilemi\u015fler. Biz de yeri gelmi\u015fken, \u00e7ok zengin bir mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fc olan eski Siirt\u2019in \u00e7orbalar\u0131, tatl\u0131lar\u0131, yemekleri ve \u00e7erezleri konusunda bir nostalji yapal\u0131m istedik.<\/p>\n<p>1980\u2019li y\u0131llarda b\u00f6lgemizde ba\u015flayan ter\u00f6r olaylar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Siirt \u0130l merkezinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6\u00e7 ya\u015fand\u0131. Kadim Siirt yerlilerinin y\u00fczde 75\u2019inden fazlas\u0131 ba\u015fta \u0130stanbul, Mersin, Adana, Yalova ve benzeri illere g\u00f6\u00e7 ettiler. Bug\u00fcn i\u00e7in diyemeyiz ama ger\u00e7ekten de 50-60 y\u0131l \u00f6ncesi Siirt\u2019in \u00e7ok zengin bir mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131. \u015eayet, Siirt mutfa\u011f\u0131nda haz\u0131rlanan \u00e7orbalar, yemekler, tatl\u0131lar, gurmelerin damak tatlar\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fclse y\u00fcz \u00fczerinden, y\u00fcz puan al\u0131rlar.<\/p>\n<p>Siirt\u2019e \u00f6zel \u00e7orbalar aras\u0131nda \u015eORBIT ZAHTAR, \u015eORBITBASAL, \u015eORBITIS SINT, PIRT\u0130KE, LEBEN\u0130YE, MEH\u0130RE, IM\u015eEV\u015eE, ADES\u0130YE, HINT\u0130YE, ASABIT IS SEVDE, ASABIT IL HANVA, CURCUN\u0130YE, HINT\u0130YE G\u0130B\u0130 \u00c7ORBALAR;<\/p>\n<p>PER\u0130VE, PERDE, VALH, KITEL, IRK, ISMEYKET, KITELFUM, KITELBASAL, COKAT, ZIMBILOK,\u00a0 DOLMLA-U YEPRE\u011e, KEL\u0130YE-U MEKSUT G\u0130B\u0130 YEMEKLLER;<\/p>\n<p>SELME, AS\u0130DE, \u015eEMUN\u0130YE, PELPE\u011e\u0130NE, GEBOLE, \u0130M\u00c7ERKET, VARAKKEEK, VARAKTAR\u0130, ZERDE, SEF\u0130RE, R\u0130\u00c7ENI\u015e\u015eIMMEM, RAYO\u015eUMEKET\u0130P,\u00a0 SARIBURMA G\u0130B\u0130 TATLILAR, S\u0130\u0130RT FISTI\u011eIYLA BEZENEN BEKLEVEYE, Y\u0130NE \u00dcZER\u0130 S\u0130\u0130RT FISTI\u011eI VEYA CEV\u0130Z \u0130LE DOLDURULAN MA\u011eAM\u0130Z, KURAB\u0130YE, HAR\u0130RE, HELEVITIT DIPS, HELEVITISIMSEM, HALEVITIL CAVZ G\u0130B\u0130 TATLILAR VARDI.<\/p>\n<p>Bu arada Siirt f\u0131st\u0131\u011f\u0131n\u0131n, d\u00fcnyan\u0131n en kaliteli f\u0131st\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funun tescillendi\u011fini, f\u0131st\u0131\u011f\u0131n n\u00fcvesi olan ye\u015fil b\u0131t\u0131m ile tuzlu b\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n benzerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Pervari Bal\u0131n\u0131n, Anzer bal\u0131ndan bile daha \u015fifal\u0131 oldu\u011funun kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131, Zivzik nar\u0131n\u0131n da b\u00fct\u00fcn nar t\u00fcrlerinin \u00e7ok fevkinde oldu\u011funu, I\u015eBEYNITIS S\u0130REKE ad\u0131 verilen otlu peynirinin e\u015finin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak isterim.<\/p>\n<p>Ben ya\u015ftakiler, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7orbalar\u0131, yemekleri, tatl\u0131lar\u0131 an\u0131msayabilirler ama 40 ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta olanlar, bu \u00e7orbalar\u0131n, yemeklerin, tatl\u0131lar\u0131n adlar\u0131n\u0131 bile belki bilmiyorlard\u0131r.<\/p>\n<p>Rahmetli babaannem de, rahmetli annem de bu \u00e7orbalar\u0131, yemekleri, tatl\u0131lar\u0131 \u00e7ok m\u00fckemmel bir \u015fekilde yaparlard\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6yle an\u0131ms\u0131yorum ki, baz\u0131 kom\u015fular\u0131m\u0131z misafirleri geldi\u011fi veya gelece\u011fi zaman, yap\u0131lacak yeme\u011fin malzemesini getirerek, babaannemden veya annemden yapmalar\u0131n\u0131 rica ederlerdi. Bizimkiler de onlar\u0131 k\u0131rmaz, daha da bir emek vererek, istedikleri yemekleri, tatl\u0131lar\u0131 maharetli elleriyle yaparlard\u0131.<\/p>\n<p>Siirt\u2019in me\u015fhur yeme\u011fi olan PER\u0130VE son zamanlarda B\u00dcRYAN KEBABI olarak tabir edilmektedir.<\/p>\n<p>B\u00fcryan kebab\u0131n\u0131n pi\u015firilmesi genellikle tand\u0131r ad\u0131 verilen \u00f6zel bir f\u0131r\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n<p>B\u00fcryan, kuzunun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn (organlar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f \u015fekilde) yakla\u015f\u0131k 2-3 metre derinli\u011finde \u00e7amur ile kapa\u011f\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015f bir kuyuda odun ate\u015fi ile pi\u015firilmesi ile olur. K\u0131zg\u0131n kuyularda pi\u015firilen &#8220;B\u00fcryan&#8221; ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda genelde yaz\u0131n t\u00fcketilen bir et yeme\u011fi olmakla birlikte, Siirt\u2019te art\u0131k y\u0131l\u0131n 365 g\u00fcn\u00fc b\u00fcryan yemek m\u00fcmk\u00fcn. Hatta baz\u0131 Siirtli hem\u015ferilerimiz \u00f6zellikle Siirtlilerin yo\u011fun oldu\u011fu illerde B\u00dcRYAN SALONLARI a\u00e7arak T\u00fcrkiye genelinde geni\u015f bir alana yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131rlar. \u0130stanbul\u2019da, Adana\u2019da, Mersin\u2019de ve Siirtlilerin yo\u011fun oldu\u011fu bir\u00e7ok illerde art\u0131k B\u00fcryan servisi yapan salonlar var.<\/p>\n<p>Siirt\u2019in me\u015fhur yemeklerinden olan perde pilav\u0131 i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda bak\u0131rc\u0131lar taraf\u0131ndan \u00f6zel tencereler imal edilirdi. Perde pilav\u0131n\u0131n \u00f6zellikle yeme\u011fi saran kabu\u011fu adeta kap\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fcryana, me\u015fhur seyyah Evliya \u00c7elebi\u2019nin \u201cSeyahatname\u201d adl\u0131 eserinde de yer verilmi\u015ftir. Evliya \u00c7elebi bir zamanlar Siirt\u2019e ait olan ancak \u0130limizin \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnmesinden sonra Batman-Diyarbak\u0131r s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 te\u015fkil eden Malabadi K\u00f6pr\u00fcs\u00fcnde gecelemi\u015ftir. Seyahatnamesinde Malabadi k\u00f6pr\u00fcs\u00fcne geni\u015f yer veren Evliya \u00c7elebi k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde insanlar\u0131n dinlenmesi i\u00e7in odalar bulundu\u011funu, gelen giden kervanlar\u0131n bu odalarda dinlendiklerini ve odalar\u0131n pencerelerinden \u00e7aya olta atarak bal\u0131k tuttuklar\u0131n\u0131 anlat\u0131r.<\/p>\n<p>Malabadi K\u00f6pr\u00fcs\u00fcnden sonra yine 1990 \u00f6ncesinde Siirt\u2019in \u0130l\u00e7esi durumunda olan Hezo (Kozluk) il\u00e7emize gelmi\u015f, burada Hezo Kalesinde konaklam\u0131\u015f, bu kasabada ya\u015fayan insanlar\u0131 da\u011fl\u0131 ancak s\u0131cakkanl\u0131 olarak tarif ederken buradaki a\u015firetler aras\u0131nda s\u0131k\u00e7a \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hatta Seyahatnamesinde Hezo Kalesinde ge\u00e7irdi\u011fi g\u00fcnlerde Bitlis taraf\u0131ndan gelen a\u015firetlerle Hezo y\u00f6resindeki a\u015firetlerin \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Evliya \u00c7elebi Hezo\u2019da iken G\u00fcneyde \u00e7ok uzaklarda Hesenk\u0131f isminde antik bir kentin varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar olur. Daha sonra Hezo\u2019dan ayr\u0131lan Evliya \u00c7elebi bug\u00fcn de Siirt\u2019in s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan Veysel Karani\u2019ye gelir.<\/p>\n<p>Yine Evliya \u00c7elebi\u2019nin seyahatnamesinde B\u00fcryan\u2019dan \u201cBitlis B\u00fcryan\u0131\u201d olarak bahsedilse de, o zamanlar Siirt\u2019in Bitlis\u2019e ba\u011fl\u0131 bir Sancak oldu\u011funu, bu sebeple \u201cBitlis B\u00fcryan\u0131\u201d tabirini kulland\u0131\u011f\u0131 art\u0131k ispatlanm\u0131\u015f bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n<p>O d\u00f6nemlerde Bitlis\u2019in bir sanca\u011f\u0131 durumunda olan Siirt\u2019te \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir sefer s\u0131ras\u0131nda 4. Murat\u2019a b\u00fcryan kebab\u0131 ikram edildi\u011fi anlat\u0131l\u0131r. Nitekim T\u00fcrk Standartlar Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan B\u00fcryan\u2019\u0131n Siirt\u2019e ait bir yemek t\u00fcr\u00fc oldu\u011fu patent verilmek suretiyle tescil edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek B\u00fcryan, sadece kekik ve me\u015fe dallar\u0131ndan beslenen teke etinden yap\u0131lan\u0131d\u0131r. Ancak ve maalesef bug\u00fcn sadece kekik ve me\u015fe dallar\u0131yla beslenen teke bulmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131z gibidir. Bu y\u00fczden b\u00fcryanda eski tat ve lezzet de kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Siirt\u2019e \u00f6zel \u00e7orbalar\u0131, tatl\u0131lar\u0131, yemekleri sayarken i\u015ftah\u0131m kabard\u0131. \u201cAh \u015fimdi babaennem veya annem sa\u011folsalard\u0131 da, yine maharetli elleriyle yapsalard\u0131\u201d diye i\u00e7 ge\u00e7irdim. Ama sa\u011folsalar bile yapamazlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bug\u00fcn i\u00e7in b\u00fct\u00e7eler art\u0131k m\u00fcsait de\u011fil\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><u>TA\u015eLAMA<\/u><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ANAYASA G\u0130TM\u0130\u015eT\u0130R<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u015e\u0130MD\u0130 \u201cBABAYASA\u201d VAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ANNELER M\u00dc\u015eF\u0130K OLUR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>SERT M\u0130ZA\u00c7LI BABALAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ANAYASA DE\u011e\u0130\u015eS\u0130N <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>LOB\u0130S\u0130 VAR \u015e\u0130MD\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>YASAYI TAKMAYANLAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RMEK \u0130STERLER<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>B\u0130NDOKUZY\u00dcZALTMI\u015eB\u0130R<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ANAYASASI GELS\u0130N<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>M\u0130MARIYDI O YASA<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>GER\u00c7EK DEMOKRAS\u0130N\u0130N<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>S\u0130V\u0130L B\u0130R ANAYASA<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>YAPMAK \u0130ST\u0130YORLARMI\u015e<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ASKER\u0130 OLANINDAN<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BU G\u00dcNLERDE NE KALMI\u015e<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u0130LK D\u00d6RT MADDE DE\u011e\u0130\u015eMEZ<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BUNU HERKES B\u0130LMEL\u0130<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>DEMOKRAT\u0130K, SOSYAL VE\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>LA\u0130KL\u0130K \u0130LKELER\u0130<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmed ARIT\u00dcRK<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":5915,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-6050","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siirt"],"aioseo_notices":[],"views":35,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6050","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6050"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6050\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6051,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6050\/revisions\/6051"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5915"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siirtgazetesi.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}